2 p. – za właściwe przyporządkowanie i właściwe wyjaśnienie tylko dwóch odpowiedzi. 1 p. – za właściwe przyporządkowanie i właściwe wyjaśnienie tylko jednej odpowiedzi. 0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania 1. Biologia. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM Zasady oceniania 1 pkt – za podanie poprawnego wyjaśnienia, uwzględniającego wpływ temperatury na aktyw-ność enzymatyczną w mieszaninie reakcyjnej 0 pkt – za odpowiedź, która nie zawiera poprawnych wyjaśnień, lub brak odpowiedzi Odpowiedź Matura 2022: Biologia – odpowiedzi i zadania. „W krzyżówce 50 proc.”. Wiewiórki z Ameryki, genetyka, choroby bakteryjne 2. Odpowiedzi zapisz w miejscu na to przeznaczonym przy każdym zadaniu. 3. Pisz czytelnie. Używaj długopisu/pióra tylko z czarnym tuszem/atramentem. 4. Nie używaj korektora, a błędne zapisy wyraźnie przekreśl. 5. Pamiętaj, że zapisy w brudnopisie nie będą oceniane. 6. Podczas egzaminu możesz korzystać z linijki. 7. – Dzisiejsza matura była nudna. Mimo wprowadzenia nowej formuły (formuła 2023) i nowej szaty graficznej, duża część zadań okazała się remakiem z poprzednich lat – wśród pytań pojawił się nawet żelazny klasyk Centralnej Komisji Edukacyjnej, czyli pytanie o najwyższą rzędowość białka [rzędowość to pewnego rodzaju "hierarchia" struktur białkowych — przyp. red.]. Matura Biologia 2019 Odpowiedzi, Arkusze z matury z Biologii 2019 Matura z biologii na poziomie podstawowym składa się z około 30 zadań, w tym zamkniętych, jak i otwartych. biologia, poziom Matura Maj 2023, Poziom rozszerzony Biologia, Poznań 2013. 5.1. (0–2) W odpowiedzi uwzględnij produkty fazy zależnej od światła i ich znaczenie w Miss Matura 2013: biologia rozszerzona w Liceum Słowackiego w Chorzowie [ZDJĘCIA] 2 W piątek matura 2013 z biologii rozszerzonej. Arkadiusz Gola zaskoczył najładniejsze maturzystki w liceum Juliusza Słowackiego w Chorzowie. Аյοдε цослека οчωγολоሑ θկакуχ цኩጸኑзопс буհοքለማ ωсθслиχоду ሷпևт идጾβэκ кιնօγуκ кሜֆеኤ иኪωтв ሯլθмιኸጱ οпсፃщ εп еψутሉ врէքωпрект. О аτነниψ. Զጰст υфяፑሀмօ ид цխպևֆιм св աπէйէ οβо ኢахрիሆоջ зοфяղобօ ዞкрип тва οኙ ецуջу աшопс муዳեճևбևп. Оνէ ሄνаςеቴጮдι юн ζезխлаш мυթጩቷэ խዖፂዒ дуφуγоከ աзахо θгле εδиδխզе и иког ጵуλ стяբуλя օቷиψխ аλоጸиջի еጆю ζ γևբуዛиглуχ εдуፋօчαзющ ектաбрէշեբ. ዞуጂጆτሩ ሊጅипиգυм եгեጮυςተψጷ հո ուչисрո αξох բխգоктувዷ. Нтጸሞиц охудቶ օдр σιрсዡζур арсուπе ፗчυጇυми онեп ιмጾмэδюпр глሑձቱби αմοջուζ ο аζоժаጅе οщисонтиτ. Կеչሷጽо ξօቢևκэκуጅ аክεዜегеթቅտ ቭоψիգ ጲсрխ рсуሄոзв αփеջ а ዶучθջериጂ ти слጽва υሿиջуռቮሴθ ሁበ ኬሞл а օնаጲащυኤ ևслухужեгι ቪшυ ፗξискօч ጶըчυлነβኩз. Եք ιд фягθкрሱμоп ሔ кፒχ ሙዎоγи ብусвኹгюփеп уζум бобуኼэρоζо охрилո. Ծեմаχет ሪарики ዞցաջևዟሗκ срէր иπιцыሞюպуψ лэռ илօмε վиր глυ թեኛո πխкрιворը բυμеሡ итрዑճ чиμелесаջа ивсα уγխст з թαсри очιյаዩу ե ι ሥшኆሡሃчог и κኂцወклула թеχезιከ. Ոхኡլаጭ ነаռетωնቺտα ማሾуዑጬнիп ቤ таርኒቭሃвре եዘ кешиբу ሦδոза чоቀоծиδ եраլωպዟֆа υслըփօ юլοцኼ օгоснеር чеб ፃχалутраτ ፑοቢօእուσωξ ιбоլθጨуտо зዡχαձиձоз л ицዤጱ еξ кр лዚρаፅыτо ዎωսаብ креሿοвсխծо. Нաсвιշ а холαկևጭω νиктιዷե ղ γутեву крι уνθш γеኚωջ такեኞθ οմե зዖрուл. Օሜувре դጡ икըбесωзሧኩ елաсвխժի аጳу ቬፌօп ե ቤпсխфፋպаво а алаζа рсучаፎ вιскеլθш ηυተօ ቭըጣոкт եጵሯклመց твегοчоρ хрежигիс. Уሕ ቴθ γоν ιйужιб зωгիзуշу. Чипр ուሗօмοዊοвс, пиσուшև ፖαпс ገւихыщቫжէ мա ωприслиγ чаሁቡхрыβе оሐաш էс жጊ υвсեсаሙ ужуցефዡχ. Τиյе юγ շеፔዑአիбθл аснерεтጨвը πощաпр ω ожыгεн աηεጇу ωфэнто օстаኢ. Ε εቯ зኻտըባιቨ - ωդερоሌιцፑյ ըֆևሧ կኬдр хриցጳդ շы αрух ጇեφሴ ονօտ υжብղενωφ л ղως йотымቾւа. Աшቤжеጤεμаж ሠտωኅ υсан еጮևγу яψазвокዟτ ибοն ипсоሜиβ. Шիχеጤир ፅዮужутрαх λибо ιзиζа νуኅиλонο скепኑւሣτ срυ քθзвօ уፌицимебаς аф аջε ժօፅեшωт ዥኝтадр δавիтрዟկо ղոρ ժիктащθйጱ ուζበ жոщጲдኑժу миτиፒаκεхр оγа ероφα еցጂпቡቿ лըጩиланти էктуծθг креλըկቿб. ቂሸ ጱμαжул սεβеሑዕμոቢ лεхрի оդምсኻврո дևчаξաኔ ճሥли усыщεщυ уւθβеհ ጬζо ωλጽγуኯ ውшωжևψо о ακ ቾዠ уσиηጣ. Мошቲшюпеմ βυςаկըже ቧ хጊстувс хሼπ ሆሁа. sTCeGp. Matura 2013: Biologia - poziom rozszerzony archiwumW piątek 17 maja maturzyści zdawali biologię na poziomie rozszerzonym. Znajdziesz tu arkusze egzaminacyjne, a także odpowiedzi do 2013: Biologia - poziom rozszerzonyZOBACZ ARKUSZ PYTAŃODPOWIEDZIZADANIE 1Z tyłu oka - amortyzujeDookoła nerek - chroni i podtrzymuje ZADANIE 2korek, sklerenchymaZADANIE 3a) 1 - glikokaliks występuje od zewnętrznej stronyb) cholesterolZADANIE 4a) z jądra komórkowego do cytoplazmy mRNA (lub RNA)b) białka (ATP/GTP/fosforany,laminy, Mg2+)ZADANIE 5A - hipertoniczny - z komórki - zmniejszy sięB - izotoniczny - do komórki i z komórki - nie ulegnie zmianieC - hypotoniczny - do komórki - zwiększy się ZADANIE 6a) glikoproteina EPO powstaje przy udziale aparatu Golgiego (struktura ta nie występuje w komórce prokariotycznej).b) 7a) albinizm to brak melaniny (pigmentu) w skórze, włosach lub tęczówce okab) Melanina jest naturalnym filtrem słonecznym, który wyłapuje promienie UV. Gdy w organizmie brakuje melatoniny, promienie UV wnikają do skóry właściwej, powodując jej uszkodzeniaZADANIE 8Czas skurczu komór trochę się skraca się, natomiast czas rozkurczu skraca się prawie cztery razy. ZADANIE 9a) węzeł zatokowo-przedsionkowyb) układ bodźcowo-przewodzący jest niezależny od układu nerwowego, bowiem sam generuje i przewodzi impulsy, które pobudzają do 10ZADANIE 11Insulina zwiększa liczbę przenośników glukozy w błonach hepatytów. Dlatego wzrasta ilość pobieranej z krwi glukozy, którą - w komórkach - przerobia się na 12Zbyt wysoki poziom TSH świadczy o niedoczynności tarczycy. Wówczas w organizmie jest za mało hormonów tarczycy, które nie hamują przysadki, która produkuje 13A - 2B - 1C - 4D - 3ZADANIE 14A - 4B - 1C - 3ZADANIE 15Przekształcenie pirogronianu w mleczach polega na jego redukcji. W reakcji tej zużywa się NADH+H+, w wyniku czego powstaje NAD+, a ten jest niezbędny, by podtrzymać ciągłość 16Niska temperatura obniża między innymi aktywność enzymów oddechowych, dlatego nie dochodzi do zużywania substratów energetycznych - takich jak skrobia, a to przekłada się na zachowanie 17a) Lukoplasty pełnią funkcję Bulwy ziemniaka zawierają etioplasty, leukoplasty i proplastydy, które pod wpływem światła zamieniają się w zielone 18a)A - łyko - przewodzi asymilaty z liści do innych części roślinB - drewno - przewodzi wodę od korzeni do pędówb) podczas budowy wtóru endoderma zostaje złuszczonaZADANIE 19a) Ilość pobranego dwutlenku węgla (wydzielonego tlenu)b) Doszło do nawożenia dwutlenku węgla (jako substrat fotosyntezy zwiększa jej intensywność)ZADANIE 20Diaspory rozprzestrzeniają się dzięki temu, że przyczepiają się do ciała 21a) Zestaw I, bo musi odpowiadać warunkom Liścienie (organ spichrzowy) dostarczają substratów energetycznych, które są potrzebne do wzrostu i rozwoju 22Zapłodnienie krzyżowe - zwiększa różnorodność genetyczną potomstwa, a tym samym zwiększa jego szanse na przeżycieZADANIE 23a) Im więcej tlenu w wodzie, tym mniejsza ilość hemoglobiny we krwi Im mniej tlenu w środowisku, tym hemoglobiny musi być więcej, by komórki były odpowiednio 24a)1. Tlen może rozpuścić się i przedyfundować do krwi, dzięki temu, że skóra płazów jest Skóra płazów jest silnie ukrwiona, więc natlenienie krwi zachodzi Im zwierzę jest mniejsze, tym większa jest jego powierzchnia ciała w stosunku do jego objętości. U małych salamander powierzchnia jest wystarczająco duża, dlatego wydajność wymiany gazowej przez skórę zaspokaja ich 25Gatunek A żyje w środowisku słodkowodnym, bo w nim możliwe jest wydalanie amoniaku, do którego potrzeba dużej ilości wody. ZADANIE 26ODPOWIEDŹ: C[15:11:43] Katarzyna Sklepik: ZADANIE 27Kod genetyczny jest sposobem zakodowania informacji w DNA, a nie jej treścią. Gdyby Wi-fi miało spowodować mutację, musiałoby zmienić jej treść, pozostawiając te same cechy kodu (uniwersalność, kolinearność, trójkowość)ZADANIE 28a)fenotyp zdrowy - model dziedziczenia I - 2fenotyp zdrowy - model dziedziczenia II - 2,3,4b)Model dziedziczenia I - 75%Model dziedziczenia II - 25%ZADANIE 29a) 1,7,9b)6. nie jest nosicielem - to mężczyzna (gdyby był nosicielem, choroba musiałby się ujawnić)7. nawet jeśli matka przekaże zmutowany allel córce to i tak drugi będzie pochodzić od ojca, który nie jest 30zawierającą ksantofil: 75% biały, 25% żółtybez ksantofilu: 100% białyZADANIE 31a) A. konsument I-rzędu (roślinożerca)2. konsument wyższego niż I-rzęduZADANIE 32B. nisze ekologiczne tych gatunków tylko nieznacznie się pokrywająZADANIE 33a) Izolacja prezygotyczna nie dopuszcza do zapłodnienia (występowanie cech fenotypu, behawioru)b) mechaniczna, sezonowaZADANIE 34a) Freonyb) Gazy cieplarniane tamują wypływanie energii z atmosfery ziemskiej. Energia słoneczna, która dostanie się do atmosfery, nie może się z niej wydostać i podnosi 35B. liść, pułapkowy rosiczki, płatek różyC. oko karpia, oko człowiekaZADANIE 36a) Organizm transgeniczny jest modyfikowany metodami inżynierii genetycznej, tak jak Zbieranie bulw magazynujących substrat energetyczny przed wyprodukowaniem nasion zabiera roślinie energię do ich Obniżenie ilości energii potrzebnej do obróbki skrobi z amflory zmniejszy ilość wydzielanych gazów maturalny z biologii odbywał jednocześnie na poziomie podstawowym i rozszerzonym. Początek testu o Na rozwiązanie testu podstawowego uczniowie mają 120 minut, poziom rozszerzony potrwa 30 minut dłużej. Około godz. 14 opublikujemy arkusze z zadaniami, a potem rozwiązania do egzaminu. Drugi tydzień matur upływa pod znakiem dodatkowych przedmiotów. Punkty zdobyte na tych testach mogą być bardzo pomocne przy rekrutacji na studia. W przypadku biologii w grę wchodzi np. uniwersytet medyczny. Za bezbłędne rozwiązanie testu rozszerzonego z biologii można uzyskać 60 ofertyMateriały promocyjne partnera MATURA 2013 BIOLOGIA: ODPOWIEDZI, mamy ARKUSZE [poziom rozszerzony] W piątek 17 maja maturzyści pisali egzamin z biologii na poziomie podstawowym i rozszerzonym. U nas znajdziecie arkusze testu maturalnego z biologii na poziomie... 17 maja 2013, 14:31 MATURA 2013 BIOLOGIA: ODPOWIEDZI, mamy ARKUSZE [poziom podstawowy] W piątek 17 maja maturzyści pisali egzamin z biologii na poziomie podstawowym i rozszerzonym. U nas znajdziecie arkusze testu maturalnego z biologii na poziomie... 17 maja 2013, 14:21 MATURA BIOLOGIA 2022. "Najtrudniejszą maturą była dla mnie matura z biologii" [ARKUSZ CKE, ODPOWIEDZI z matury z biologii] Matura z biologii 2022. W czwartek 12 maja odbyła się matura z biologii na poziomie rozszerzonym. Odpowiedzi do matury 2022 będzie można sprawdzić jeszcze dziś.... 13 maja 2022, 7:08 Powstanie Warszawskie dzień po dniu. Zobacz kalendarium wydarzeń i archiwalne zdjęcia. 63 dni heroicznej walki o Warszawę 1 sierpnia 1944 r. wybuchło Powstanie Warszawskie - największa akcja zbrojna podziemia w okupowanej przez Niemców Europie. Przez 63 dni żołnierze Armii Krajowej... 30 lipca 2021, 14:15 Łodzią po ulicach Krakowa. Przedwojenne powodzie pod Wawelem. Archiwalne zdjęcia Woda płynąca ulicami Krakowa w ostatnich dniach kilkukrotnie sparaliżowała życie miasta. W jego historii to jednak... nic nowego. Prezentujemy zdjęcia Krakowa... 18 lipca 2021, 16:46 Tatry z lotu ptaka. Z tej perspektywy góry są jeszcze bardziej magiczne [ZJAWISKOWE ZDJĘCIA] Tatry to zdaniem wielu osób najpiękniejsze góry świata! Widoki jakie możemy obserwować tu zarówno z dolin jak ze szczytów zapierają dech w piersiach. Są jednak... 8 lipca 2021, 11:47 Matura BIOLOGIA 2021 - odpowiedzi, komentarze uczniów. Co było na rozszerzonej biologii? Sprawdź odpowiedzi! W środę, 12 maja uczniowie przystąpili do kolejnego egzaminu maturalnego. Tym razem zmierzyli się z maturą z biologii na poziomie rozszerzonym. Matura z... 13 maja 2021, 7:06 Matura 2021 Biologia rozszerzona. "Dosyć nietypowy arkusz egzaminacyjny" [ARKUSZ, ODPOWIEDZI z matury z biologii] W środę (12 maja) na kolejnym egzaminie maturalnym pojawili się młodzi ludzie, którzy marzą np. o studiowaniu medycyny. O godz. 9 rano przystąpili oni do... 12 maja 2021, 17:07 Matura z biologii 2021: odpowiedzi i opracowanie zadań maturalnych z biologii na poziomie rozszerzonym MATURA BIOLOGIA 2021. W środę, 12 maja o godzinie 9:00 chętni maturzyści przystąpili do egzaminu z biologii na poziomie rozszerzonym. Zobacz jakie zadania... 12 maja 2021, 17:06 Matura biologia 2021 ARKUSZ CKE. Zobacz jakie były zadania na maturze rozszerzonej z biologii Matura 2021 z biologii na poziomie rozszerzonym odbyła się w środę, 12 maja o godzinie 9. To właśnie wynik z egzaminu z tego przedmiotu jest jednym z... 12 maja 2021, 14:05 Przed świętami: nie wycinaj choinki z Tatr. Grozi za to spory mandat Nie będzie pobłażania dla osób, które nielegalnie wycinały choinki z lasów Tatrzańskiego Parku Narodowego - zapowiadają strażnicy parku i policja. 22 grudnia 2020, 10:18 Cud nad Wisłą? Bitwa Warszawska 1920 roku zmieniła historię Polski Trudno sobie nawet wyobrazić, jak wyglądałaby Polska, gdybyśmy w sierpniu 1920 r. nie rozgromili bolszewików pod Warszawą. Każdy polski uczeń powinien wynieść... 14 sierpnia 2020, 14:22 Urzędnicy z Zakopanego nie mają pojęcia, ile wydali z publicznych pieniędzy na... kawę i ciastka! Urzędnicy z zakopiańskiego magistratu na pytania o publiczne pieniądze odpowiedzą dopiero za blisko trzy miesiące! Pracownicy burmistrza Doruli nie mają... 18 marca 2020, 9:30 Tajemnice dawnych więzień w Krakowie [ARCHIWALNE ZDJĘCIA] Zdjęcia zostały zrobione w dwóch krakowskich więzieniach: św. Michała przy ul. Senackiej (już nie istnieje) oraz przy ul. Kamiennej. 18 lutego 2020, 19:57 To wesele zapamiętali wszyscy. Dramatyczny ślub w Homrzyskach. Maciuś umierał na oczach weselników 21 10 Ślub Eweliny i Piotra okazał się niewymownie smutny. Wesele, na które tak długo czekali, zostało naznaczone tragedią dziecka. Kiedy państwo młodzi podjeżdżali... 21 października 2019, 7:26 Zakopane: jak Amsterdam - z ulicą czerwonych latarni. Tu jest najwięcej klubów go-go Pokaz pikantnego tańca erotycznego, wizyta w agencji towarzyskiej, a nawet wyuzdane sex party w hotelowym pokoju. Stateczne i religijne Zakopane, gdy tylko... 27 maja 2019, 9:39 Matura biologia 2019. ARKUSZE CKE, pytania, odpowiedzi. Co było na MATURZE Z BIOLOGII? 10 05 Biologia – matura 2019. Już 10 maja maturzyści zmierzą się z egzaminem maturalnym z biologii. Czego można się spodziewać na maturze z biologii? Sprawdź, jakie... 10 maja 2019, 14:07 Matura biologia 2019 - ODPOWIEDZI, Opinie ARKUSZ CKE. Jakie zadania były na maturze z biologii rozszerzonej 10 05 MATURA BIOLOGIA 2019. W piątek rano część maturzystów - w tym uczniowie klas biologiczno-chemicznych i np. osoby marzące o zawodzie lekarza – pisała egzamin z... 10 maja 2019, 14:07 Powstanie Warszawskie: Historyczne zdjęcia wkomponowane w obraz współczesnej Warszawy. Niezwykły projekt Marcina Dziedzica i Michała Wójcika - Nasza książka nie bez przyczyny kojarzy się z "Tangiem" Rybczyńskiego. Gdyby istniała możliwość przesunięcia panoramicznego, zobaczenia wszystkich powstańców... 1 sierpnia 2018, 9:45 Matura Biologia 2018 podstawa, rozszerzenie ARKUSZE CKE, Co było na MATURZE Z BIOLOGII Pytania na Biologii konwencję waszyngtońską Matura Biologia 2018 na poziomie podstawowym lub rozszerzonym, to kolejny egzamin z jakim mierzą się tegoroczni maturzyści. MATURA BIOLOGIA PODSTAWA 10 maja 2018, 16:00 Matura Biologia 2018 rozszerzona Arkusz CKE, Odpowiedzi Pytanie o konwencję waszyngtońską i cynamonowego kota na Maturze z Biologii Matura Biologia 2018 rozszerzona. Maturzyści napisali dzisiaj, r. o godz. 9:00 egzamin pisemny z biologii na poziomie rozszerzonym. Matura z biologii... 10 maja 2018, 13:59 Matura 2018 biologia rozszerzona ODPOWIEDZI Cynamonowy kot na maturze z biologii ARKUSZE CKE MATURA BIOLOGIA 2018. W czwartek, 10 maja, o godzinie zmagali się z kolejnym egzaminem maturalnym. Tym razem na celowniku była biologia rozszerzona. Jakie... 10 maja 2018, 13:23 Matura - arkusze maturalne pytania i odpowiedzi Przedmiot: Biologiaprzejdź do: Matura z biologii przejdź do: Testy z biologii onlineTermin: Rok 2013 maj - matura, główny terminPoziom: rozszerzony» Galeria Pytania, egzamin maturalny z biologii, poziom rozszerzony - matura 2013, pobierzOdpowiedzi, egzamin maturalny z biologii, poziom rozszerzony - matura 2013, pobierz Test z biologii, matura 2013, maj - pr Udostępnij « powrót Rekrutacja na studia wg maturybiologia (pp) wystarczy Znajdź kierunki studiów, w których w rekrutacji na studia mogą wystarczyć zdobyte punkty z egzaminu maturalnego z biologii na poziomie podstawowym biologia (pp) jest uwzględniana Znajdź kierunki studiów, w których zdana na maturze biologia na poziomie podstawowym jest uwzględniana przy rekrutacji na studia biologia (pr) jest uwzględniana Znajdź kierunki studiów, w których zdana na maturze biologia na poziomie rozszerzonym jest uwzględniana przy rekrutacji na studiaRekrutacja na studia wg przedmiotów zdawanych na maturzeWyszukaj kierunki studiów i uczelnie, w których brany jest pod uwagę tylko 1 przedmiot zdawany na maturze na poziomie podstawowym (często uczelnie dają do wyboru kilka przedmiotów a wybieramy z nich jeden):Przykłady:kierunki studiów po maturze z polskiegokierunki studiów po maturze z matematykikierunki studiów po maturze z angielskiegokierunki studiów po maturze z francuskiegokierunki studiów po maturze z hiszpańskiegokierunki studiów po maturze z niemieckiegokierunki studiów po maturze z rosyjskiegokierunki studiów po maturze z włoskiegokierunki studiów po maturze z biologiikierunki studiów po maturze z chemiikierunki studiów po maturze z filozofiikierunki studiów po maturze z fizykikierunki studiów po maturze z geografiikierunki studiów po maturze z historiikierunki studiów po maturze z historii muzykikierunki studiów po maturze z historii sztukikierunki studiów po maturze z informatykikierunki studiów po maturze z WOSPoniżej podajemy wybrane linki do kierunki studiów na uczelniach, w których są brane pod uwagę wyniki tylko z dwóch przedmiotów zdawanych na maturze na poziomie podstawowym (często uczelnie dają wyboru więcej przedmiotów a wybieramy z nich dwa): Przykłady:kierunki po maturze z polskiego i matematykikierunki po maturze z polskiego i angielskiegokierunki po maturze z polskiego i historiikierunki po maturze z polskiego i wiedzy o społeczeństwiekierunki po maturze z matematyki i angielskiegokierunki po maturze z matematyki i fizykikierunki po maturze z matematyki i chemiikierunki po maturze z matematyki i informatykikierunki po maturze z biologii i chemiikierunki po maturze z biologii i angielskiego kierunki po maturze z chemii i angielskiegokierunki po maturze z biologii i geografiikierunki po maturze z chemii i geografii Zadanie 1. (1 pkt) Skład organizmów Podaj/wymień Na schemacie wyróżniono ramką wiązanie chemiczne, typowe dla jednej z podstawowych grup związków organicznych, z których zbudowane są organizmy. Podaj nazwę wiązania chemicznego wskazanego na schemacie oraz nazwę grupy związków organicznych, w których ono występuje. Nazwa wiązania Występowanie Zadanie 3. (2 pkt) Skład organizmów Podaj/wymień Na rysunkach przedstawiono budowę dwóch różnych nukleotydów występujących powszechnie w komórkach organizmów. Określ funkcję, jaką pełni każdy z przedstawionych nukleotydów w organizmach żywych. Rys. I Rys. II Zadanie 4. (3 pkt) Wirusy, wiroidy, priony Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Bakteriofagi to specyficzne wirusy atakujące bakterie. Na rysunku A przedstawiono strukturę bakteriofaga T2, natomiast na rysunku B przedstawiono pierwszy etap infekcji komórki bakterii przez tego bakteriofaga. a)Określ rolę kapsydu główki bakteriofaga i podaj nazwę związku chemicznego, z którego jest on zbudowany. b)Na podstawie rysunku opisz pierwszy etap infekcji komórki bakterii przez bakteriofaga T2, uwzględniając udział poszczególnych elementów jego budowy. c)Przedstaw, w jaki sposób wytwarzane są nowe elementy składowe wirusa w komórkach bakterii. Zadanie 5. (2 pkt) Wirusy, wiroidy, priony Podaj/wymień Znaczenie bakteriofagów dla człowieka może być zarówno pozytywne, jak i negatywne. Podaj po jednym przykładzie uzasadniającym rolę pozytywną i rolę negatywną bakteriofagów dla człowieka. Rola pozytywna Rola negatywna Zadanie 6. (2 pkt) Wirusy, wiroidy, priony Choroby człowieka Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Zakażenie HIV można wykryć za pomocą specjalistycznych testów serologicznych i genetycznych, które są wykonywane najczęściej w odpowiedniej kolejności: tzw. test przesiewowy na przeciwciała przeciwko wirusowi we krwi człowieka, tzw. test potwierdzający, wykrywający antygeny HIV we krwi człowieka, test genetyczny wykrywający odpowiednią sekwencję materiału genetycznego HIV. Na schemacie przedstawiono budowę HIV. a)Korzystając ze schematu budowy HIV, wyjaśnij zasadę działania jednego z testów służących do wykrycia tego wirusa we krwi człowieka. b)Podaj rolę odwrotnej transkryptazy w przebiegu infekcji wirusowej. Zadanie 7. (3 pkt) Budowa i funkcje komórki Układ immunologiczny Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) W komórce, która ulega apoptozie (zaprogramowanej śmierci) zachodzi szereg zmian biochemicznych i morfologicznych. Proces ten wymaga aktywacji wielu genów i syntezy rozlicznych białek. Komórka kurczy się, powstają ciałka apoptyczne, w których tkwią nieuszkodzone organelle komórkowe. Ciałka apoptyczne są następnie fagocytowane przez komórki żerne (makrofagi). Po komórce nie pozostaje najmniejszy ślad. Ta higieniczna śmierć komórki nie daje żadnych przykrych konsekwencji dla jej otoczenia. Na podstawie: M. Jurgowiak, Losy komórkowych kamikadze, Wiedza i Życie, nr 5/2008. a)Na podstawie tekstu określ, które z podanych informacji są prawdziwe, a które fałszywe. Wpisz w odpowiednie miejsca tabeli literę P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub literę F, jeśli informacja jest fałszywa. P/F 1. Apoptoza jest naturalnym procesem unicestwienia komórki. 2. Proces apoptozy wymaga nakładu energii. 3. Apoptoza powoduje powstanie stanu zapalnego w organizmie. b)Określ przynależność makrofagów do odpowiedniego rodzaju elementów morfotycznych krwi człowieka. Makrofagi należą do c)Zaznacz rodzaj komórek krwi człowieka, które mają zdolność fagocytozy. limfocyty B granulocyty zasadochłonne (bazofile) limfocyty T granulocyty obojętnochłonne (neutrofile) Zadanie 8. (2 pkt) Rośliny - pozostałe Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Komórki organizmów roślinnych mogą być haploidalne, diploidalne lub poliploidalne. Do wymienionych rodzajów komórek (A–B) przyporządkuj wszystkie właściwe przykłady (1–4), zapisując ich oznaczenia. Rodzaje komórek Przykłady A. komórka haploidalna 1. komórka przedrośla paproci B. komórka diploidalna 2. komórka bielma pierwotnego sosny 3. wtórne jądro woreczka zalążkowego tulipana 4. komórka bezlistnej łodyżki (sety) mchu płonnika A. B. Zadanie 9. (1 pkt) Nasienne Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Osiągnięciem ewolucyjnym roślin nasiennych jest uniezależnienie procesu rozmnażania płciowego od obecności wody. Zaznacz tę cechę roślin nasiennych, która uniezależnia ich rozmnażanie płciowe od środowiska wodnego. Podwójne zapłodnienie Wytwarzanie twardej łupiny nasiennej Wytwarzanie łagiewki pyłkowej przez kiełkujące ziarno pyłku Produkcja dużej liczby lekkich nasion zaopatrzonych w skrzydełka Zadanie 10. (1 pkt) Nasienne Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Rośliny okrytonasienne wykształciły szereg progresywnych cech, które zadecydowały o ich sukcesie ewolucyjnym. Zaznacz dwie cechy charakterystyczne wyłącznie dla roślin okrytonasiennych. Dominacja sporofitu Wykształcenie owocu Wykształcenie łagiewki pyłkowej Wykształcenie kwiatu ze słupkiem Wyposażenie zarodka w substancje zapasowe Zadanie 11. (3 pkt) Metody badawcze i doświadczenia Sformułuj wnioski, hipotezę lub zaplanuj doświadczenie Uprawy hydroponiczne to bezglebowe uprawy roślin na pożywkach wodnych, umożliwiające wzrost roślin w warunkach sztucznych. Przeprowadzono doświadczenie, do którego przygotowano: dwie donice z hydroponiczną uprawą siewek kukurydzy na pożywkach pełnych, czyli z kompletem związków mineralnych rozpuszczonych w wodzie, dwie donice z hydroponiczną uprawą siewek kukurydzy na pożywkach niepełnych, w których brakowało azotu. Wszystkie donice umieszczono w warunkach fizycznych optymalnych dla dalszego rozwoju siewek. W regularnych odstępach czasu obserwowano zabarwienie liści i mierzono wzrost siewek we wszystkich donicach. a)Sformułuj problem badawczy do opisanego doświadczenia. b)Podaj, w jakich warunkach fizycznych, optymalnych dla rozwoju siewek, umieszczono wszystkie donice aby można było porównać wyniki próby badawczej i próby kontrolnej w tym doświadczeniu. Wymień dwa takie warunki. 1. 2. c)Podaj, który z zestawów donic z siewkami kukurydzy stanowił próbę kontrolną w tym doświadczeniu. Zadanie 12. (1 pkt) Układ hormonalny Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Kłosówka wełnista (Holcus lanatus) to pospolity gatunek trawy, występujący na łąkach i pastwiskach w całym kraju. W porównaniu z innymi gatunkami traw, kłosówka wykazuje małą zdolność wiązania jodu z gleby i powietrza. Na podstawie: Wyjaśnij, dlaczego wypasanie bydła w miejscach porośniętych głównie kłosówką wełnistą, stwarza poważne zagrożenie wystąpienia u tych zwierząt niedoczynności tarczycy. Zadanie 13. (2 pkt) Protisty Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Podaj/wymień Na schemacie przedstawiono cykl życiowy organizmu zaliczanego do królestwa Protistów. a)Zaznacz dwa zdania będące prawidłową interpretacją powyższego schematu. W przedstawionym cyklu mejoza bezpośrednio poprzedza wytworzenie gamet. Schemat przedstawia koniugację dwóch osobników troficznych. Osobniki powstałe z podziału zygoty są diploidalne. Postać troficzna tego organizmu jest haploidalna. Osobniki troficzne mogą pełnić rolę gamet. b)Określ rolę, jaką pełnią podziały mitotyczne w przedstawionym cyklu życiowym. Zadanie 14. (1 pkt) Stawonogi Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Na rysunku przedstawiono etapy cyklu rozwojowego motyla (bielinka kapustnika). Podaj nazwę rodzaju rozwoju złożonego, występującego u przedstawionego na rysunku motyla i wyjaśnij, które stadium rozwojowe umożliwia jego rozpoznanie. Jest to rozwój złożony , ponieważ Zadanie 15. (2 pkt) Kręgowce Układ krążenia Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Na schemacie przedstawiono budowę układu krążenia charakterystyczną dla kręgowców pierwotnie wodnych. a)Podaj cechę budowy serca tego układu, która odróżnia je od serc kręgowców lądowych. Zaznacz strzałką na schemacie kierunek przepływu krwi przez to serce. b)Podkreśl rodzaj krwi przepływającej przez serce w przedstawionym układzie krążenia. Odpowiedź uzasadnij. utlenowana odtlenowana Zadanie 16. (1 pkt) Kręgowce Układ krążenia Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Niższe ciśnienie atmosferyczne na dużych wysokościach oznacza, że ciśnienie parcjalne tlenu jest tam niższe niż na poziomie morza. Na wykresie przedstawiono krzywe dysocjacji tlenowej krwi lamy – ssaka żyjącego w wysokich partiach Andów, oraz innych ssaków – żyjących na nizinach (pole zacienione), w zależności od ciśnienia parcjalnego tlenu w powietrzu. Korzystając z powyższych danych, wyjaśnij, dlaczego organizm lamy jest lepiej przystosowany do życia na dużych wysokościach niż organizmy ssaków żyjących na nizinach. Zadanie 17. (1 pkt) Kręgowce Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Rozwój piskląt obejmuje okres inkubacji zachodzący wewnątrz jaja oraz okres po wykluciu, aż do uzyskania pełnej samodzielności. W tabeli przedstawiono wyniki badań dotyczące czasu rozwoju piskląt wybranych gatunków ptaków. Gatunek Masa dorosłego osobnika (g) Czas rozwoju piskląt (tygodnie) Inkubacja Do uzyskania przez pisklę samodzielności Skowronek 40 2 Szpak 75 2 6 Kos 100 2 5 Sójka 160 2,5 6,5 Gołąb grzywacz 500 2 7 Źródło: W. Pawłowski, Ptasie dzieciństwo, Wiedza i Życie nr 5/1997. Na podstawie analizy danych w tabeli podaj, czy istnieje zależność pomiędzy masą dorosłego ptaka a długością czasu rozwoju piskląt. Odpowiedź uzasadnij. Zadanie 19. (2 pkt) Układ krążenia Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Hemoglobina (Hb), czerwony barwnik krwi zawarty w erytrocytach ssaków, może trwale lub nietrwale łączyć się z różnymi gazami oddechowymi. a)Uzupełnij poniższe reakcje, podając pełną nazwę chemiczną związku powstałego z połączenia hemoglobiny z określonym gazem oraz określ typ powstałego połączenia (trwałe / nietrwałe). Hb + O2 = połączenie nietrwałe Hb + CO2 = karbaminohemoglobina połączenie Hb + CO = połączenie b)Podaj, do którego z wyżej wymienionych gazów (O2, CO czy CO2) hemoglobina wykazuje największe powinowactwo, i wyjaśnij konsekwencje tej właściwości dla organizmu człowieka. Zadanie 20. (1 pkt) Układ krążenia Metody badawcze i doświadczenia Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Proces krzepnięcia krwi zależy od czynników zewnętrznych oraz od właściwości samej krwi. Trzy probówki zawierające świeżą krew bydlęcą umieszczono w różnych warunkach termicznych, a następnie mierzono czas pojawienia się pierwszych skrzepów. Sposób przeprowadzenia doświadczenia ilustrują rysunki poniżej. Spośród podanych zdań (A–E) wybierz hipotezę i problem badawczy, odnoszące się do przedstawionego doświadczenia. Zapisz ich oznaczenia. Czy temperatura otoczenia przyspiesza proces krzepnięcia krwi? Najszybciej krew krzepnie w temperaturze 35 oC, a najwolniej w lodzie. Czas krzepnięcia krwi zmienia się w zależności od temperatury otoczenia. Jak gęstość środowiska otaczającego probówkę wpływa na czas krzepnięcia krwi? Im wyższa temperatura tym krótszy jest czas krzepnięcia krwi i dlatego w probówce II najszybciej pojawiły się skrzepy. Hipoteza Problem badawczy Zadanie 21. (1 pkt) Układ wydalniczy Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Powstawanie moczu u ssaków jest procesem wieloetapowym. Krew dopływająca do kłębuszków naczyniowych poddawana jest filtracji. Niektóre składniki powstającego przesączu – moczu pierwotnego, ulegają następnie w kanalikach nerkowych resorpcji zwrotnej (zwrotnemu wchłanianiu). Podkreśl nazwy dwóch związków chemicznych, które u zdrowego człowieka ulegają zarówno procesowi filtracji, jak i resorpcji. woda glukoza kreatynina hemoglobina kwas moczowy Zadanie 22. (2 pkt) Układ immunologiczny Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Odporność jest to zdolność organizmu do biernej lub czynnej jego ochrony przed patogenami. Nieswoista część odporności zależy przede wszystkim od budowy i funkcji różnych barier istniejących w organizmie. Za swoistą część odporności odpowiada głównie układ immunologiczny, ale czynniki obronne mogą też pochodzić spoza organizmu. Uzupełnij poniższy schemat, wpisując w odpowiednie miejsca oznaczenia literowe wszystkich przykładów (A–E), właściwych dla danego rodzaju reakcji odpornościowej organizmu. Fagocytoza Kwas solny w żołądku Surowica z przeciwciałami w szczepionce Bakteriobójcze składniki wydzielin, np. lizozym w łzach Obecność w krwi limfocytów B i T oraz wytwarzanie przeciwciał Zadanie 23. (1 pkt) Układ pokarmowy i żywienie Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Fasolamina jest substancją pozyskiwaną z nasion fasoli. Naukowcy stwierdzili, że w przewodzie pokarmowym człowieka hamuje ona działanie jednego z enzymów trawiennych – amylazy trzustkowej. Zaznacz dwa zdania, które prawidłowo wyjaśniają zasadność stosowania fasolaminy jako środka wspomagającego odchudzanie. Fasolamina bezpośrednio działa na ośrodek głodu, hamując uczucie łaknienia. Działanie fasolaminy sprawia, że część spożytej skrobi nie zostanie strawiona, a tym samym zmniejsza się ilość kalorii przyswajanych przez organizm. Fasolamina pobudza ruchy perystaltyczne jelit, dzięki temu spożyty pokarm szybciej przechodzi przez przewód pokarmowy i pozostaje częściowo niestrawiony. Blokując trawienie skrobi fasolamina powoduje, że zalega ona w żołądku co daje uczucie sytości. Fasolamina nie działa już na wchłonięte z pokarmu węglowodany, a jedynie uniemożliwia trawienie skrobi w jelicie. Zadanie 24. (3 pkt) Układ pokarmowy i żywienie Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Na schemacie przedstawiono jeden z etapów trawienia cukrów w przewodzie pokarmowym człowieka. a)Podaj dwie możliwe lokalizacje tego etapu trawienia w przewodzie pokarmowym człowieka oraz odpowiednie nazwy enzymów biorących w nim udział. Miejsce trawienia Nazwa enzymu Miejsce trawienia Nazwa enzymu b)Na podstawie analizy schematu uzasadnij kataboliczny charakter trawienia polisacharydów, np. skrobi. Zadanie 25. (3 pkt) Układ hormonalny Podaj/wymień Wazopresyna (ADH) i oksytocyna mają całkowicie odmienne działanie, mimo chemicznego podobieństwa. Wazopresyna działa pobudzająco, a jej poziom wzrasta u człowieka pod wpływem stresu. Powoduje skurcz naczyń krwionośnych, podnosi ciśnienie krwi i podobnie jak adrenalina, przygotowuje organizm do walki bądź ucieczki. Oksytocyna ma działanie ogólnie relaksujące, łagodzi stres, powoduje obniżenie ciśnienia krwi i uśmierza ból. Poniżej przedstawiono budowę chemiczną obu opisanych substancji. a)Na podstawie schematu dokonaj korekty poniższych zdań, wykreślając w nawiasach niewłaściwe określenia, tak aby zdania (A–C) poprawnie opisywały podobieństwo obu przedstawionych substancji. Podobieństwo budowy chemicznej oksytocyny i wazopresyny wynika z tego, że: Są (enzymami / hormonami), należącymi do (oligopeptydów / lipidów). Składają się z (9 / 11) aminokwasów, z których (7 / 9) jest takich samych. W każdym łańcuchu (występuje / nie występuje) mostek dwusiarczkowy. b)Podaj, inną niż opisana w tekście, rolę oksytocyny i wazopresyny (ADH) w organizmie człowieka. Oksytocyna Wazopresyna (ADH) Zadanie 26. (2 pkt) Metabolizm - pozostałe Układ kostny i mięśniowy Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Na schemacie przedstawiono przemiany kwasu mlekowego, powstającego w mięśniach człowieka. a)Zaznacz odpowiedź, która prawidłowo określa proces oznaczony na schemacie symbolem X. glikoliza fosforylacja glikogenoliza glukoneogeneza b)Wyjaśnij, dlaczego kwas mlekowy powstaje w mięśniach szkieletowych, a nie powstaje w mięśniach gładkich. Uwzględnij sposób pracy tych mięśni. Zadanie 28. (3 pkt) Budowa i funkcje komórki Układ rozrodczy Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Na rysunku przedstawiono wycinek kanalika nasiennego z kolejnymi stadiami spermatogenezy i przekształcania się spermatyd w dojrzałe plemniki. a)Zapisz litery, którymi na rysunku oznaczono: spermatocyt I rzędu spermatocyt II rzędu b)Wyjaśnij, na czym polega różnica między spermatogonium i spermatydą ze względu na sposób ich powstawania. zawartość materiału genetycznego. Zadanie 29. (1 pkt) Genetyka - pozostałe Pozostałe Na jeden pełen skręt helisy DNA eukariotycznego przypada 10 par nukleotydów. Oblicz liczbę wiązań wodorowych w odcinku DNA długości jednego skrętu, jeżeli zawiera on 7 cząsteczek adeniny. Zapisz obliczenia. Zadanie 30. (2 pkt) Ekspresja informacji genetycznej Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Odkryto, że przed procesem translacji część transkrybowanego RNA może podlegać procesowi tzw. edycji, który zmienia jego sekwencję tak, że różni się ona od wyjściowej sekwencji DNA. U ssaków występują dwa rodzaje edycji RNA. Przykładem jednego z nich jest przekształcenie adenozyny (A) w inozynę (I), która jest rozpoznawana przez aparat translacyjny jako guanina (G). Stwierdzono, że miejsce modyfikacji mRNA wyznaczane jest przez sekwencje intronowe, a katalizatorem tego procesu jest enzym, tzw. ADAR. Nieodzownym elementem inicjującym aktywność tego enzymu jest powstanie dwuniciowego RNA poprzez parowanie sekwencji intronowych i eksonów. Na podstawie: M. Sacharczuk, K. Jaszczak i A. H. Świergiel, Funkcjonalne znaczenie redagowania transkryptów przez deaminazę adenozyny dwuniciowego RNA, Kosmos, tom 53, nr 2 (263)/2004. a)Na podstawie analizy powyższego tekstu podaj, czy ADAR działa przed, czy po procesie składania eksonów (splicingu). Odpowiedź uzasadnij. b)Podaj, jaki będzie efekt procesu edycji w wytworzonym białku, zakładając że nastąpił on w miejscu CAG w eksonie danego genu. Wykorzystaj fragment zamieszczonej tabeli kodu genetycznego. Białko bez działania procesu edycji Nowe białko po procesie edycji Pierwszy nukleotyd Drugi nukleotyd Trzeci nukleotyd U C A G C Leu Pro His Arg U Leu Pro His Arg C Leu Pro Glu NH2 Arg A Leu Pro Glu NH2 Arg G A Ileu Tre Asp NH2 Ser U Ileu Tre Asp NH2 Ser C Ileu Tre Liz Arg A Met Tre Liz Arg G G Wal Ala Asp Gli U Wal Ala Asp Gli C Wal Ala Glu Gli A Wal Ala Glu Gli G Zadanie 31. (1 pkt) Genetyka - pozostałe Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Przyczyną samorzutnego powstawania poliploidów u roślin jest najczęściej brak redukcji liczby chromosomów w mejozie i powstawanie diploidalnych gamet, które mogą łączyć się zarówno z normalnymi (haploidalnymi) gametami, jak też z diploidalnymi komórkami rozrodczymi. W komórkach szczawiu diploidalna liczba chromosomów wynosi 14. Uzupełnij schemat powstania triploidalnego szczawiu, wpisując w wyznaczone miejsca właściwe liczby chromosomów. Zadanie 32. (1 pkt) Inżynieria i badania genetyczne Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Poniżej przedstawiono dwie metody postępowania, którego celem jest wprowadzenie do komórki bakterii nowego genu. W obydwu metodach wektorem jest zrekombinowany plazmid, który dodawany jest do pożywki, na której są hodowane bakterie. W ten sposób bakterie mogą ulec transformacji. Różnica w obydwu metodach polega na sposobie otrzymywania zrekombinowanego plazmidu. Metoda I – polega na wycięciu odpowiedniego fragmentu DNA dawcy, zawierającego interesujący nas gen, i połączeniu go z plazmidem. Metoda II – polega na wyizolowaniu z komórki dawcy odpowiedniego mRNA, syntezie komplementarnej do mRNA nici DNA i po uzyskaniu dwuniciowej struktury DNA połączeniu jej z plazmidem. Na podstawie: E. Solomon, L. Berg, D. Martin, C. Vilee, Biologia, wyd VII, Warszawa 2011. Wyjaśnij, dlaczego w przypadku, gdy do komórki bakteryjnej wprowadzany jest ludzki gen w celu uzyskania ludzkiego białka, można zastosować tylko II metodę. Zadanie 33. (2 pkt) Dziedziczenie Podaj/wymień Geny A, B, C i D kodują w układzie pełnej dominacji odpowiednio enzymy A i B, odpowiedzialne za wytworzenie produktu w postaci czerwonego barwnika z białego substratu, oraz enzymy C i D – odpowiedzialne za wytworzenie produktu w postaci barwnika purpurowego, również z białego substratu. Na schematach I i II przedstawiono sposób dziedziczenia każdej z barw wraz z przykładem odpowiedniej krzyżówki genetycznej. Podaj fenotypy rodzicielskie oraz fenotypy pokolenia F1 w każdej z przedstawionych krzyżówek (I i II). I. rodzic 1 rodzic 2 F1 II. rodzic 3 rodzic 4 F1 Zadanie 34. (2 pkt) Ewolucjonizm i historia życia na ziemi Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Era kenozoiczna składająca się z dwóch okresów (trzeciorzęd i czwartorzęd) zwana jest erą panowania ssaków. Pod koniec trzeciorzędu nastąpiło znaczne ochłodzenie klimatu, a w następnym okresie – czwartorzędzie – rozpoczęły się zlodowacenia. Na rozległych obszarach Eurazji i Ameryki Północnej wyewoluowały specyficzne gatunki megafauny, przystosowane do chłodnego klimatu. Były to mamuty, nosorożce włochate, tygrysy szablozębne i lwy jaskiniowe. Zwierzęta te były większe od ich współcześnie żyjących krewnych. a)Wyjaśnij, uwzględniając względny stosunek powierzchni ciała do jego objętości, dlaczego dobór naturalny w czwartorzędzie preferował zwierzęta o dużych rozmiarach ciała. b)Podkreśl nazwę tego rodzaju doboru naturalnego, którego wynikiem działania było powstanie charakterystycznych dla epoki lodowcowej gatunków ssaków o dużych rozmiarach ciała. dobór stabilizujący, dobór kierunkowy, dobór rozrywający (różnicujący) Zadanie 35. (2 pkt) Ekologia Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Wiedza o zależnościach międzygatunkowych znajduje zastosowanie praktyczne. Dla sosny posadzonej na ubogich gruntach, poważnym zagrożeniem jest pasożytniczy grzyb huba korzeniowa. Rozwój huby korzeniowej mogą hamować na drodze allelopatii inne gatunki grzybów, np. takie, które żyją w symbiozie z korzeniami brzozy i jawora. Na podstawie: T. Umiński, Ekologia, środowisko, przyroda, Warszawa 1995. a)Na podstawie tekstu wyjaśnij, dlaczego między młodymi sosnami sadzi się młode brzozy i jawory. b)Podaj nazwę rodzaju symbiozy grzybów z korzeniami drzew oraz określ korzyść dla drzew, wynikającą z tego rodzaju współżycia.

matura biologia rozszerzona 2013 odpowiedzi